Działalność nierejestrowana i inne rodzaje działalności, których nie t

Na czym polega działalność nierejestrowa

Działalność nierejestrowa (nierejestrowana, nieewidencjonowana) to drobna działalność zarobkowa osób fizycznych, która nie wymaga rejestracji firmy. Prowadzenie takiej działalności nie wymaga wpisu do CEIDG, czyli Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Działalność nierejestrowa, nawet jeśli ma wszystkie kluczowe cechy działalności gospodarczej, to – o ile uzyskane przychody nie przekroczą w żadnym kwartale 225% minimalnego wynagrodzenia za pracę – nie jest traktowana jak działalność gospodarcza.

Od 1 stycznia 2026 roku limit uprawniający do prowadzenia działalności nierejestrowej jest ustalany kwartalnie.

Limit kwartalnych przychodów dla działalności nierejestrowej w 2026 roku wynosi 10813,50 zł, co odpowiada 225% minimalnego wynagrodzenia brutto z pracę (przy minimalnej płacy 4806 zł).

Działalność gospodarcza to działalność:

• zorganizowana
• mająca charakter zarobkowy
• prowadzona w sposób ciągły
• prowadzona we własnym imieniu.

Kiedy możesz prowadzić działalność nierejestrową

Możesz prowadzić działalność nierejestrowaną, jeżeli:

• kwartalne przychody z twojej działalności nie przekroczą limitu, czyli 225% kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w danym roku

Limit kwartalnych przychodów dla działalności nierejestrowej w 2026 roku wynosi 10813,50 zł.

• w okresie ostatnich 60 miesięcy (5 lat) nie wykonywałeś działalności gospodarczej.

Możesz prowadzić działalność nierejestrowaną, nawet jeśli masz zarejestrowaną firmę, ale jej działalność w ostatnich 60 miesiącach była zawieszona – zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej jest liczone jak jej niewykonywanie.

Jak ustalić limit przychodów w działalności nierejestrowej

Do limitu przychodów uprawniających do prowadzenia działalności nierejestrowanej wliczasz przychody należne z danego miesiąca, wynikające z wystawionych rachunków lub faktur, nawet jeśli faktycznie ich nie otrzymałeś (klient jeszcze nie zapłacił za towar).

Do limitu nie wlicza się wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont (czyli na przykład obniżek za uregulowanie płatności przed terminem).

Do ustalania przychodu będzie ci służyć ewidencja sprzedaży.

Kwoty otrzymane to te, które dostajesz w momencie sprzedaży lub przed sprzedażą (tak zwane zaliczki).

Kwoty należne to te, których w momencie sprzedaży jeszcze nie otrzymałeś – sprzedałeś towar lub wykonałeś usługę i wystawiłeś dokument sprzedaży (rachunek lub fakturę), ale klient ci jeszcze nie zapłacił.

Jeśli przekroczysz kwartalny limit przychodu, twoja działalność zostanie uznana za działalność gospodarczą.

Od momentu przekroczenia limitu przychodu masz 7 dni na zarejestrowanie działalności gospodarczej w CEIDG.

Jako początkującemu przedsiębiorcy może ci przysługiwać prawo do zwolnienia ze składek na ubezpieczenia społeczne.

Przykład

Pani Mariola haftuje obrusy, które następnie sprzedaje na jarmarkach i w internecie. Osiągnięte przez nią przychody wynoszą 6 000 zł w danym kwartale. Pani Mariola może nie rejestrować działalności i rozliczać się w formie działalności nierejestrowanej.

Przykład

Pan Marek prowadzi okazjonalną sprzedaż drobnych gadżetów przez internet. W styczniu 2026 roku uzyskał przychód w wysokości 2 800 zł. Przychód ten wlicza się do limitu kwartalnego obowiązującego w 2026 roku.

Jeżeli łączny przychód Pana Marka w całym kwartale nie przekroczy ustawowego limitu, może nadal prowadzić sprzedaż bez rejestrowania działalności gospodarczej. W przypadku przekroczenia limitu w trakcie kwartału, od dnia przekroczenia powstaje obowiązek rejestracji działalności w CEIDG w terminie 7 dni.

Pan Marek nie składa w trakcie roku deklaracji podatkowych ani nie wpłaca zaliczek na podatek dochodowy. Przychody i udokumentowane koszty uzyskania przychodu rozliczy jednorazowo w zeznaniu rocznym.

Pamiętaj! Inaczej obliczasz przychód dla celów rozliczenia podatkowego. W tym wypadku twoimi przychodami z działalności nierejestrowanej będą otrzymane lub pozostawione do twojej dyspozycji pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Oznacza to, że twoim przychodem podatkowym z działalności nierejestrowanej są tylko kwoty zapłacone przez klienta za towar lub usługę.

Kwoty należne, ale nieotrzymane w danym miesiącu staną się przychodem podatkowym dopiero w momencie, kiedy otrzymasz zapłatę od klienta.

Dla celów podatkowych do przychodu nie zaliczasz wartości towarów, które zostały ci zwrócone, ani udzielonych bonifikat i skont (czyli obniżek za uregulowanie płatności przed terminem).

Jakie są korzyści z działalności nierejestrowej

Działalność nierejestrowana to następujące korzyści:

• nie musisz zgłaszać działalności w ewidencji przedsiębiorców – CEIDG, urzędzie skarbowym i GUS (nie będziesz potrzebować numerów identyfikacyjnych NIP i REGON)
• nie płacisz składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne ani ubezpieczenia zdrowotne z tytułu działalności gospodarczej
• nie musisz płacić comiesięcznych (albo kwartalnych) zaliczek na podatek
• nie musisz płacić podatku VAT – obejmuje cię zwolnienie podmiotowe, bo przychody z działalności nierejestrowanej nie przekroczą 240 tys. zł w skali roku, chyba że sprzedajesz towary bądź usługi wymagające rejestracji do VAT już od pierwszej sprzedaży
• nie musisz prowadzić skomplikowanej księgowości tylko uproszczoną ewidencję sprzedaży.

Uwaga! Musisz uzyskać identyfikator podatkowy NIP, jeśli:

• jesteś zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług lub
• prowadzisz ewidencję sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących.

Przeczytaj, jak uzyskać numer NIP.

Jakie są obowiązki w działalności nierejestrowej

Od momentu podjęcia działalności nierejestrowanej masz obowiązek:

• prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży
• rozliczać przychody z działalności nierejestrowanej (po odliczeniu kosztów) w zeznaniu rocznym PIT-36 według skali podatkowej
• przestrzegać praw konsumentów
• wystawiać faktury lub rachunki na żądanie kupującego
• przestrzegać praw konsumenta, w tym prawa do odstąpienia w terminie 14 dni od umowy zawartej na odległość i realizować obowiązki związane z reklamacją, zwrotem czy naprawą.

Pamiętaj! Prowadząc działalność nierejestrowaną, nie jesteś przedsiębiorcą, zatem zgodnie z Kodeksem cywilnym zawierane umowy o świadczenie usług stanowią umowy zlecenia.

Od tych umów twój zleceniodawca odprowadza za ciebie składki do ZUS.

Kto może prowadzić działalność nierejestrową

Działalność nierejestrowaną może prowadzić wyłącznie osoba fizyczna.

Przepisy regulujące prowadzenie działalności gospodarczej i działalności nierejestrowanej nie wskazują szczególnych cech takiej osoby.

Pewne ograniczenia mogą jednak wynikać ze specyficznego – wynikającego z konkretnych przepisów – statusu osoby, która chce wykonywać działalność nierejestrową.

Dotyczy to w szczególności osób niepełnoletnich, bezrobotnych, urzędników i rolników czy cudzoziemców.

Cudzoziemcy

Od 1 czerwca 2025 roku możliwość prowadzenie działalności nierejestrowanej przez cudzoziemców została ograniczona.

Przed czerwcem 2025 roku cudzoziemiec – jeśli przebywał w Polsce legalnie – mógł prowadzić taką działalność.

Od czerwca 2025 roku cudzoziemiec może wykonywać w Polsce działalność nierejestrowaną, o ile spełnia warunki prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, czyli posiada tytuł pobytowy umożliwiający rejestrację tej działalności.

To ograniczenie dotyczy również obywateli Ukrainy, przy czym obywatele Ukrainy, którzy przebyli do Polski po 24 lutego 2022 roku, w związku z wojną w Ukrainie, są objęci ochroną czasową.

Takimi tytułami są:

• zezwolenie na pobyt stały
• zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej
• zezwolenia na pobyt w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji – Niebieska Karta UE
• zezwolenie na pobyt czasowy w celu mobilności długoterminowej posiadacza Niebieskiej Karty UE
• zezwolenie na pobyt czasowy, udzielone w związku z połączeniem z rodziną legalnie przebywającą w Polsce, kształceniem się na studiach, w celu prowadzenia badań naukowych
• status uchodźcy
• ochrona uzupełniająca
• zgoda na pobyt ze względów humanitarnych lub zgodę na pobyt tolerowany
• zezwolenie na pobyt czasowy i pozostaje w związku małżeńskim z obywatelem polskim zamieszkałym na terytorium Polski
• zezwolenie na pobyt czasowy w celu wykonywania działalności gospodarczej, udzielone ze względu na kontynuowanie prowadzonej już działalności gospodarczej na podstawie wpisu do CEIDG
• ochrona czasowa w Polsce
• ważna Karta Polaka

• bycie członkiem rodziny, co oznacza:

  • małżonka obywatela UE
  • bezpośredniego zstępnego (dziecko) obywatela UE lub jego małżonka w wieku do 21 lat lub pozostającego na utrzymaniu obywatela UE lub jego małżonka
  • bezpośredniego wstępnego (rodzic) obywatela UE lub jego małżonka pozostającego na utrzymaniu obywatela UE lub jego małżonka
  • osobę, która złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy lub na pobyt stały – do czasu, w którym decyzja wydana na podstawie tych wniosków stanie się ostateczna.

Działalność gospodarczą mogą również prowadzić w Polsce bez ograniczeń:

• obywatele państwa członkowskiego Unii Europejskiej albo Europejskiego Obszaru Gospodarczego
• obywatele Stanów Zjednoczonych Ameryki lub Konfederacji Szwajcarskiej
• obywatele Ukrainy, którzy przebywają w Polsce legalnie i posiadają numer PESEL ze statusem UKR
• uczestnicy programu wsparcia dla cudzoziemców w zakresie podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na terytorium Polski: Poland. Business Harbour.

Sprawdź, jaką działalność gospodarczą może w Polsce prowadzić cudzoziemiec.

Cudzoziemiec prowadzący działalność nierejestrowaną musi pamiętać o obowiązku rejestracji firmy w ciągu 7 dni po przekroczeniu miesięcznego limitu przychodu.

Pamiętaj! Jeśli cudzoziemiec niebędący obywatelem kraju Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Szwajcarii będzie świadczył usługi na podstawie umowy cywilnoprawnej (w tym umowy zlecenia, umowy o dzieło lub umowy agencyjnej), musi uzyskać:

• zezwolenie na pracę
• w przypadku obywateli Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii lub Ukrainy – wpis oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi do ewidencji.

W przypadku obywateli Ukrainy obowiązuje uproszczona procedura legalizacji świadczenia usług w ramach umowy. Wystarczy, że usługodawca w ciągu 7 dni powiadomi powiatowy urząd pracy.

Przeczytaj, jak legalnie zatrudnić obywatela Ukrainy.

Pamiętaj! To usługodawca (podmiot na rzecz którego będziesz świadczył usługi w ramach umowy zlecenia), jest odpowiedzialny za uzyskanie odpowiedniego zezwolenia. Natomiast działalność nierejestrowa ograniczona wyłącznie do sprzedaży może być prowadzona bez specjalnych zezwoleń.

Obowiązek uzyskania zezwolenia czy wpisu oświadczenia nie dotyczy osób zwolnionych z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę w Polsce (na przykład posiadaczy Karty Polaka czy studentów studiów stacjonarnych w Polsce).

Osoby niepełnoletnie

Osoby niepełnoletnie mogą wykonywać działalność nierejestrowaną, ponieważ taka działalność – co do zasady – nie jest uzależniona od posiadania pełnej zdolności do czynności prawnych.

Wykonując taką działalność, niepełnoletni musi jednak pamiętać o ograniczeniach wynikających z jego wieku – osoby od 13. do 18. roku życia mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych.

Oznacza to, że niepełnoletni nie może we własnym imieniu dokonywać czynności prawnych, które powodują powstanie, zmianę lub ustanie stosunku prawnego. Przede wszystkim nie może samodzielnie zawierać umów ze swoimi kontrahentami na dostawę towarów czy sprzedaż produktów. Do zaciągania zobowiązań i rozporządzania swoim prawem będzie mu potrzebna zgoda przedstawiciela ustawowego – najczęściej rodzica lub kuratora.

Osoba niepełnoletnia może dysponować dochodami uzyskanymi z tytułu działalności nierejestrowanej bez zgody przedstawiciela ustawowego, chyba że sąd opiekuńczy z ważnych powodów postanowi inaczej.

Ważne! Rodzice dziecka sprawują zarząd nad jego majątkiem, ale muszą uzyskać zgodę dziecka i sądu opiekuńczego na dokonanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu. Taką czynnością jest na przykład kupno nieruchomości.

Działalność nierejestrowana osób niepełnoletnich może podlegać ograniczeniom lub może być wyłączona, jeżeli przepisy określają, że osoba prowadząca konkretną działalność musi być pełnoletnia. Takie ograniczenie lub wyłączenie musi być uregulowane w ustawie dotyczącej tej działalności.

Bezrobotni

Osoba prowadząca działalność nierejestrowaną nie wykonuje działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców, ale uzyskuje przychody. Tymczasem jednym z warunków posiadania statusu bezrobotnego jest niewykonywanie innej pracy zarobkowej.

Inna praca zarobkowa to: „wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło lub umowy o pomocy przy zbiorach w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników albo wykonywanie pracy w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych”.

Osoba bezrobotna – żeby zachować swój status – nie może zatem prowadzić działalności nierejestrowanej opartej na umowie cywilnoprawnej, w tym umowie agencyjnej, umowie zleceniu, umowie o dzieło lub umowie o pomocy przy zbiorach. Zawarcie umowy tego typu spowoduje, że osoba bezrobotna będzie wykonywać inną pracę zarobkową i utraci status bezrobotnej.

W praktyce, jeśli działalność osoby bezrobotnej opiera się wyłącznie na umowach sprzedaży, to ta osoba może prowadzić działalność nierejestrowaną. W pozostałych przypadkach – już nie.

Jednocześnie osoba bezrobotna, aby zachować status bezrobotnego, nie może uzyskać przychodu w wysokości przekraczającej połowę (50%) minimalnego wynagrodzenia za pracę (z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych).

Jeśli prowadzisz działalność nierejestrową i chcesz zachować status bezrobotnego, nie możesz przekroczyć miesięcznego limitu przychodów, który w 2026 roku wynosi 2403 zł.

Urzędnicy

Ustawa o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne nie podaje własnej definicji działalności gospodarczej i nie odwołuje się w tym zakresie także do innych aktów prawnych. Dlatego w tym przypadku stosuje się ustawę – Prawo przedsiębiorców.

Działalność nierejestrowana – ze względu na określony niski poziom przychodów – nie jest uznawana za działalność gospodarczą. Nie odnoszą się do niej przepisy ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne.

Urzędnik może wykonywać działalność nierejestrowaną. Jednak zapisy regulaminów wewnętrznych bądź zarządzeń danego urzędu centralnego w sprawie zasad uzyskiwania zgody dyrektora generalnego urzędu na podjęcie dodatkowych aktywności zarobkowych mogą ograniczać możliwość prowadzenia działalności nierejestrowanej przez urzędnika.

Rolnicy

Co do zasady osoby fizyczne będące rolnikami mogą prowadzić działalność nierejestrowaną.

Podlegają jednak dodatkowym ograniczeniom: rolnicy wykonujący rodzaje działalności, do których nie stosuje się ustawy Prawo przedsiębiorców, nie mogą ich wykonywać w ramach działalności nierejestrowanej.

Przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców nie stosuje się do: ­

• działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego
• wynajmowania przez rolników pokoi
• sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów
• wyrobu wina przez producentów będących rolnikami wyrabiającymi mniej niż 100 hektolitrów wina w ciągu roku gospodarczego­
• działalności rolników w zakresie sprzedaży, o której mowa w art. 20 ust. 1c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
• działalności prowadzonej przez koła gospodyń wiejskich.

Podsumowując: rolnik może prowadzić działalność, która nie wchodzi w zakres działalności rolniczej i będzie działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców. W takim przypadku i jeżeli spełni warunki określone dla działalności nierejestrowanej, działalność wykonywana przez rolnika ryczałtowego czy też rolnika vatowca może być uznawana za działalność nierejestrowaną.

Przeczytaj, jakie prawa ma konsument.

Kiedy działalność trzeba zarejestrować

Musisz zarejestrować firmę, nawet jeśli planujesz niewielkie przychody, ale działalność, którą chcesz prowadzić:

• wymaga zezwolenia, koncesji albo wpisu do rejestru działalności regulowanej
• została zdefiniowana w przepisach jako działalność gospodarcza w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców.

W tych przypadkach działalność nie może być wykonywana bez rejestracji.

Przykłady działalności gospodarczych, do których prowadzenia potrzebne jest zezwolenie, koncesja albo wpis do rejestru działalności regulowanej, to:

• ochrona osób lub mienia
• sprzedaż alkoholu
• organizacja imprez turystycznych
• usługi detektywistyczne
• zbieranie odpadów.

Przykłady działalności, które zostały zdefiniowane jako działalność gospodarcza w rozumieniu ustawy – Prawo przedsiębiorców, to:

• pośrednictwo ubezpieczeniowe, w tym wykonywanie czynności agencyjnych (zgodnie z ustawą o dystrybucji ubezpieczeń)
• usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych (zgodnie z ustawą o rachunkowości).

Przeczytaj, kiedy przedsiębiorca potrzebuje zezwolenia, koncesji lub wpisu do działalności regulowanej.

Działalność nierejestrowa a umowy zlecenia

Jeśli w ramach działalności nierejestrowanej chcesz świadczyć usługi, czyli wykonujesz umowę o świadczenie usług albo umowę zlecenia, to podlegasz ubezpieczeniom jako zleceniobiorca.

Podmiot zawierający z tobą taką umowę (zleceniodawca) pełni wtedy obowiązki płatnika składek i ma obowiązek w ciągu 7 dni zgłosić cię do ubezpieczeń społecznych lub ubezpieczenia zdrowotnego i opłacać składki ZUS.

Nie ma znaczenia:

• czy zleceniodawcą jest osoba fizyczna czy inny podmiot (na przykład: spółka, szkoła, fundacja)
• na jaki okres została zawarta umowa, czy też jak często zawierasz umowy z danym podmiotem.

Obowiązek ubezpieczeń społecznych zleceniobiorców może być wyłączony, jeśli zleceniobiorca jest równocześnie zatrudniony na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy
i umowa zlecenia bądź umowa o świadczenie usług nie jest zawarta z tym pracodawcą
ani nie jest wykonywana na jego rzecz. W takim przypadku obowiązkowe jest wyłącznie ubezpieczenie zdrowotne.

Pamiętaj! Student do 26. roku życia zatrudniony na umowę zlecenia nie podlega ubezpieczeniom społecznym ani zdrowotnemu z tego tytułu, dlatego zleceniodawca nie zgłasza go do ZUS i nie opłaca składek.

Przykład

Pani Magda prowadzi działalność nierejestrową. Zawarła umowę zlecenia z FOMA spółką z o.o. w Warszawie. Pani Magda nie ma innego tytułu do ubezpieczeń społecznych. Nie posiada też statusu ucznia lub studenta do ukończenia 26 roku życia.

Spółka jest zobowiązana zgłosić Panią Magdę do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych
i ubezpieczenia zdrowotnego jako zleceniobiorcę.

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym
i ubezpieczeniu zdrowotnemu zleceniobiorców, w tym rozstrzygania zbiegów tytułów
do ubezpieczeń społecznych, znajdziesz w poradniku dostępnym na stronie internetowej ZUS, w zakładce „Baza wiedzy”: Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu oraz ustalania podstawy wymiaru składek osób wykonujących pracę na podstawie umów cywilnoprawnych.

Pamiętaj! Nie będziesz mieć obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne
ani ubezpieczenie zdrowotne, jeśli w ramach działalności nierejestrowanej sprzedajesz towary (na przykład rękodzieło).

Jeśli masz wątpliwości w zakresie zasad ustalania obowiązku ubezpieczeń społecznych lub ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług lub umowy zlecenia skontaktuj się z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych – telefonicznie poprzez kontakt z Centrum Kontaktu Klientów (CKK) +22 560 16 00 lub przez formularz kontaktowy.

Jak rozliczać się z urzędem skarbowym

Jeżeli uzyskujesz przychody zarówno z działalności nierejestrowanej, jak i z umowy o pracę czy umów-zleceń lub umów o dzieło, przychody z działalności nierejestrowanej rozliczasz w zeznaniu rocznym PIT-36.

Jest tam rubryka „działalność nierejestrowana”, w której wykażesz przychody, koszty, dochód i należny z tego tytułu podatek.

W celu opodatkowania przychodu podatkiem dochodowym kwotę przychodu obliczasz inaczej niż na potrzeby weryfikacji, czy mieścisz się w limicie określonym dla działalności nierejestrowanej.

Na potrzeby rozliczeń z urzędem skarbowym twoim przychodem z działalności nierejestrowanej są: pieniądze i wartości pieniężne otrzymane lub postawione do twojej dyspozycji w roku kalendarzowym oraz wartość otrzymanych świadczeń – w naturze i innych nieodpłatnych.

Oznacza to, że twoim przychodem podatkowym z tej działalności są tylko kwoty zapłacone przez klienta za towar lub usługę.

Prowadząc działalność nierejestrowaną, nie masz obowiązku odprowadzania miesięcznych zaliczek na podatek. Rozliczasz podatki dopiero w zeznaniu rocznym składanym do 30 kwietnia za rok poprzedni.

W tym terminie musisz także zapłacić podatek od dochodów osiągniętych z działalności nierejestrowanej.

Uzyskiwanie przychodów z działalności nierejestrowanej nie wyłącza prawa do wspólnego rozliczenia małżonków.

Jak rozliczyć koszty w działalności nierejestrowej

W zeznaniu rocznym, w którym rozliczasz się z prowadzenia działalności nierejestrowanej (PIT-36), możesz wykazać koszty, które poniosłeś w związku z tą działalnością, i pomniejszyć dochód, który podlega opodatkowaniu.

Takimi kosztami będą, na przykład: zakupy surowców do produkcji wyrobów lub zakup towarów handlowych, które sprzedajesz, a także koszty zużytej energii.

Te koszty musisz udokumentować, dlatego przechowuj wszystkie dowody zakupów. Najlepiej, jeśli na tych dowodach będą podane twoje imię, nazwisko czy miejsce zamieszkania. Koszty uzyskania przychodów rozpoznajesz kasowo, czyli w dacie, gdy rzeczywiście poniesiesz wydatek (dokonasz zapłaty).

Rachunki i faktury w działalności nierejestrowej

Na żądanie kupującego masz obowiązek wystawić klientowi rachunek. Rachunek powinien zawierać co najmniej:

• numer kolejny
• datę wystawienia
• dane sprzedawcy i nabywcy
• nazwę usługi
• kwotę do zapłaty.

Przy działalności nierejestrowanej jesteś zwolniony z obowiązku wystawiania faktur.

Musisz jednak wystawić fakturę, jeżeli twój klient tego zażąda. Takie żądanie klient może zgłosić w ciągu 3 miesięcy od końca miesiąca, w którym dostarczyłeś mu towar lub usługę bądź otrzymałeś całość lub część zapłaty.

Twoja faktura musi zawierać co najmniej:

• datę wystawienia
• numer kolejny
• imiona i nazwiska lub nazwy podatnika i nabywcy towarów lub usług oraz ich adresy
• nazwę (rodzaj) towaru lub usługi
• miarę i ilość (liczbę) dostarczonych towarów lub zakres wykonanych usług
• cenę jednostkową towaru lub usługi
• kwotę należności ogółem.

Przy sprzedaży nierejestrowej wystarczy, że na rachunku lub fakturze podasz swoje imię i nazwisko – nie musisz podawać numeru PESEL czy adresu zamieszkania.

Co powinna zawierać ewidencja sprzedaży

Jeśli prowadzisz działalność nierejestrowaną, powinieneś prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży. Dokładna ewidencja pozwoli ci szybko ustalić, czy nie przekroczyłeś progu przychodów uprawniających do prowadzenia działalności nierejestrowanej.

Możesz to robić w formie papierowej lub elektronicznie, na przykład w arkuszu kalkulacyjnym Excel.

W ewidencji zapisujesz sprzedaż za dany dzień, nie później niż przed dokonaniem sprzedaży w dniu następnym. To oznacza, że po sprzedaniu towaru następnego dnia, nie możesz wpisywać sprzedaży z dnia poprzedniego.

Przepisy nie regulują, jakie dokładnie elementy powinna zawierać uproszczona ewidencja sprzedaży. Zazwyczaj zawiera:

• liczbę porządkową
• datę sprzedaży
• wartość sprzedaży
• wartość sprzedaży narastająco.

W ewidencji możesz dopisywać również inne informacje – numer dowodu sprzedaży albo informacje o rodzaju transakcji. Przykładowe zapisy:

Ważne! Jeśli twoja ewidencja będzie prowadzona w sposób nierzetelny lub nie będzie prowadzona w ogóle, a na podstawie dokumentacji nie będzie możliwe ustalenie wartości sprzedaży, to organ podatkowy sam określi wartość sprzedaży opodatkowanej i ustali od niej kwotę podatku należnego.

Jeżeli nie będzie można określić przedmiotu opodatkowania, to kwota podatku zostanie ustalona na 22%.

Działalność nierejestrowa a VAT

Podatnicy, którzy prowadzą działalność niewielkich rozmiarów, w tym działalność nierejestrowaną, bardzo często korzystają ze zwolnienia z VAT, ponieważ ich sprzedaż w roku poprzedzającym rok podatkowy nie przekracza kwoty 240 tys. zł.

Podatnik, który w 2025 przekroczył 200 tys. zł przychodu, ale nie przekroczył 240 tys. zł może wrócić do zwolnienia z VAT po 1 stycznia 2026 roku. Dotyczy to również przedsiębiorców, którzy założyli działalność w 2025 roku. W ich przypadku limit liczy się proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności w danym roku.

Pamiętaj! Zwolnienie dotyczy także podatników, którzy rozpoczynają działalność w trakcie roku podatkowego, jeżeli ich przewidywana wartość sprzedaży nie przekroczy kwoty 240 tys. zł, w proporcji do okresu prowadzonej działalności gospodarczej w danym roku.

To zwolnienie z VAT nie przysługuje jednak, jeśli:

• sprzedajesz:

  • towary wymienione w załączniku nr 12 do ustawy o VAT (metale szlachetne i złom z nich, wyroby jubilerskie)
  • towary opodatkowane podatkiem akcyzowym, z wyjątkiem: energii elektrycznej, wyrobów tytoniowych i samochodów osobowych innych niż nowe, zaliczanych, na podstawie przepisów o podatku dochodowym, do środków trwałych podlegających amortyzacji
  • w niektórych przypadkach: budynki, budowle lub ich części
  • tereny budowlane
  • nowe środki transportu

  • przez internet towary, takie jak:

    • preparaty kosmetyczne i toaletowe
    • komputery, wyroby elektroniczne i optyczne
    • urządzenia elektryczne i nieelektryczny sprzęt gospodarstwa domowego
    • maszyny i urządzenia niesklasyfikowane gdzie indziej

  • hurtowo i detalicznie części do:

    • pojazdów samochodowych
    • motocykli

• świadczysz usługi:

  • prawnicze
  • w zakresie doradztwa (z wyjątkiem doradztwa rolniczego)
  • jubilerskie
  • ściągania długów, w tym factoringu
• nie posiadasz siedziby działalności gospodarczej w Polsce.

Jeśli twoja działalność obejmuje takie towary lub usługi, musisz zarejestrować się jako czynny podatnik VAT niezależnie od wartości sprzedaży. Stajesz się płatnikiem podatku VAT z wszelkimi wynikającymi z tego konsekwencjami. Na przykład masz obowiązek uzyskać numer NIP oraz prowadzić rejestr sprzedaży i zakupów.

Prowadząc działalność nierejestrowaną, co do zasady, twoim identyfikatorem podatkowym jest PESEL, z wyjątkiem sytuacji, gdy:

• masz obowiązek rejestracji jako podatnik podatku od towarów i usług (VAT), lub
• będziesz zobowiązany do prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących
• wtedy twoim identyfikatorem podatkowym będzie NIP.

Jeśli będziesz miał obowiązek wystawienia faktury przy użyciu KSeF, to wtedy twoim identyfikatorem będzie NIP. Obowiązek wystawiania faktur w KSeF dotyczy transakcji świadczonych na rzecz innego podatnika (przedsiębiorcy). W przypadku gdy nabywcą jest osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej możesz, ale nie musisz wystawić faktur w KSeF.

Ważne! Faktury wystawiane w KSeF, w tym również wystawiane w tym systemie faktury uproszczone, muszą zawierać NIP wystawcy.

Do końca 2026 roku w relacji B2B można wystawiać faktury poza KSeF (w formie papierowej lub elektronicznej), jeżeli łączna wartość sprzedaży wraz z kwotą podatku u danego podatnika udokumentowana tymi fakturami wynosi nie więcej niż 10 tys. zł brutto/miesiąc.

Faktura powinna także zawierać NIP nabywcy. W przypadku, gdy nabywca towarów lub usług jest podatnikiem niezarejestrowanym na potrzeby podatku VAT albo osobą prawną niebędącą podatnikiem i niezarejestrowaną na potrzeby podatku VAT– faktura powinna zawierać NIP tego nabywcy, jeżeli nabywca go posiada.

Przeczytaj, kto musi płacić VAT.

Działalność nierejestrowa a kasa fiskalna

Podatnicy, u których obrót zrealizowany na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych nie przekroczył w poprzednim roku podatkowym kwoty 20 tys. zł, nie muszą ewidencjonować sprzedaży na kasie fiskalnej.

Jeżeli zacząłeś taką działalność w trakcie poprzedniego roku, to twój obrót nie może przekroczyć 20 tys. zł w proporcji do okresu wykonywania tych czynności w poprzednim roku podatkowym.

Ta zasada dotyczy również działalności nierejestrowanej.

Kasa fiskalna będzie ci jednak potrzebna w przypadku sprzedaży towarów lub usług objętych obowiązkiem ewidencjonowania sprzedaży na kasie fiskalnej.

Są to, między innymi: gaz płynny, części do silników spalinowych, nadwozia do pojazdów silnikowych, sprzęt radiowy, telewizyjny i telekomunikacyjny, perfumy i wody toaletowe oraz usługi: przewozu osób i ich bagażu podręcznego taksówkami, naprawy pojazdów silnikowych i motorowerów, doradztwa podatkowego, świadczone przez stacjonarne placówki gastronomiczne, w tym również sezonowo, fryzjerskie, kosmetyczne i kosmetologiczne.

Jeżeli sprzedajesz takie towary lub usługi, musisz ewidencjonować sprzedaż na kasie fiskalnej niezależnie od wielkości obrotu.

Obowiązek posiadania kasy fiskalnej jest niezależny od faktu prowadzenia zarejestrowanej działalności gospodarczej.

Dlatego chociaż przy działalności nierejestrowanej faktycznie nie jesteś przedsiębiorcą (nie rejestrujesz tej działalności w CEIDG), to i tak musisz posiadać kasę fiskalną, jeżeli:

• wielkość twojej sprzedaży przekroczy 20 tyś. zł albo
• sprzedawane przez ciebie towary lub świadczone usługi nie korzystają ze zwolnienia z ewidencjonowania na kasie fiskalnej.

Przeczytaj, kto nie może korzystać ze zwolnień z obowiązku ewidencjonowania sprzedaży na kasie fiskalnej.

Sprawdź listę towarów i usług objętych obowiązkiem ewidencjonowania – art. 4 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 listopada 2023 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących.

Kontrole działalności nierejestrowej

Fakt, że nie musisz rejestrować działalności w CEIDG, nie oznacza, że nie będziesz mieć do czynienia z urzędową kontrolą.

Działalność nierejestrowana może podlegać kontroli na podstawie ustawy o VAT i Ordynacji podatkowej.

Nawet jeśli działalność nierejestrowana jest zwolniona z VAT (ale nie musi – to zależy od działalności), to osoba prowadząca taką działalność ma obowiązek ewidencjonować sprzedaż. Dzięki ewidencji można – między innymi – udokumentować, że zwolnienie z VAT jest prawidłowe. Sama ewidencja może zostać skontrolowana przez służby skarbowe.

Poza tym osoba prowadząca działalność nierejestrowaną może podlegać kontroli związanej z rodzajem i sposobem prowadzenia takiej działalności. Na przykład, przy produkcji żywności możliwa jest kontrola Sanepidu.

Jeśli prowadzisz działalność nierejestrowaną, to masz obowiązek przestrzegać przepisów o prawach konsumentów i RODO. W tym przypadku kontrola może być przeprowadzana przez Prezesa UOKiK lub UODO już w trakcie toczącego się postępowania – w przypadku wątpliwości i niewystarczających dowodów do stwierdzenia naruszeń.

Przeczytaj:

• więcej o kontrolach podatkowych
• więcej o prawach konsumenta
• jakie wymagania trzeba spełnić przed wprowadzeniem na rynek produktów spożywczych.

Inne rodzaje działalności, których nie trzeba rejestrować

Poza działalnością nierejestrowaną, przepisy określają konkretne rodzaje działalności, których nie trzeba rejestrować w urzędzie. Dotyczy to:

• działalności agroturystycznej rolników
• produkcji wina przez rolników
• rolniczego handlu detalicznego.

Agroturystyka

Polega na wynajmowaniu przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów.

Produkcja wina

Rejestracji nie wymaga działalność obejmująca wyrób wina przez producentów będących rolnikami, którzy wyrabiają mniej niż 100 hektolitrów wina w ciągu roku gospodarczego. Oznacza to, że rolnik produkujący mniej niż 100 hektolitrów wina w ciągu roku gospodarczego nie musi rejestrować działalności gospodarczej.

Właściciel winnicy zamierzający prowadzić wyrób wina z przeznaczeniem do obrotu musi dokonać wpisu do ewidencji producentów.

Sprzedaż z gospodarstwa rolnego (rolniczy handel detaliczny)

Rejestracji nie podlega sprzedaż produktów roślinnych i zwierzęcych przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy (z wyjątkiem przetworzonych produktów roślinnych i zwierzęcych uzyskanych w ramach działów specjalnych produkcji rolnej oraz produktów opodatkowanych podatkiem akcyzowym) pod warunkiem, że:

• przetwarzanie produktów roślinnych i zwierzęcych oraz ich sprzedaż nie odbywa się przy zatrudnieniu osób na podstawie umów o pracę, umów-zleceń, umów o dzieło ani innych umów o podobnym charakterze, z wyłączeniem uboju zwierząt rzeźnych i obróbki poubojowej tych zwierząt, w tym również rozbioru, podziału i klasyfikacji mięsa, przemiału zbóż, wytłoczenia oleju lub soku oraz sprzedaży podczas wystaw, festynów, targów i kiermaszy
• jest prowadzona ewidencja sprzedaży
• ilość produktów roślinnych lub zwierzęcych pochodzących z własnej uprawy, hodowli lub chowu użytych do produkcji danego produktu stanowi co najmniej 50% tego produktu, z wyłączeniem wody.

Czym wyróżnia się działalność gospodarcza

Jeśli zastanawiasz się, czy to, co robisz, jest działalnością gospodarczą i czy powinieneś zgłaszać ją do urzędu, sprawdź, czy ma cechy działalności gospodarczej. Te cechy to:

• cel zarobkowy – jest nastawiona na zysk
• zorganizowanie – działalność ma zorganizowany charakter, jeśli na przykład wynajmujesz pomieszczenie do jej wykonywania, poszukujesz klientów, prowadzisz marketing
• ciągłość – oznacza podejmowanie czynności w sposób ciągły
• wykonywanie jej we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność (czyli nie wykonujesz jej na zlecenie i pod kierownictwem zleceniodawcy)
• ponoszenie ryzyka gospodarczego związanego z działalnością.

Ważne! W przepisach występuje kilka definicji działalności gospodarczej i przedsiębiorcy. Oznacza to, że nawet jeśli nie obejmuje cię definicja działalności albo przedsiębiorcy z jednej ustawy, to możesz podlegać przepisom innych ustaw (na przykład podatkowych albo ubezpieczeniowych). Przykładem może być definicja przedsiębiorcy w przepisach ubezpieczeniowych. Zgodnie z nimi wspólnik spółki jawnej podlega takim samym zasadom ubezpieczenia jak przedsiębiorca, chociaż nie jest przedsiębiorcą w świetle innych przepisów (przedsiębiorcą jest sama spółka jawna, a nie jej wspólnicy).

Rozstrzygnięcie, czy powinieneś rejestrować działalność i rozliczać się jako osoba prowadząca działalność jest szczególnie ważna w sprawach podatkowych. Nawet jeśli myślisz, że nie prowadzisz działalności gospodarczej, urząd skarbowy może to interpretować inaczej. Jeśli masz wątpliwości, czy powinieneś rozliczać się jako osoba prowadząca działalność, skontaktuj się z urzędem skarbowym.

Możesz złożyć wniosek o indywidualną interpretację podatkową.

Więcej szczegółów na temat działalności nierejestrowanej znajdziesz w materiale Ministerstwa Rozwoju: Działalność nierejestrowa w pigułce.